| |
Nguyễn Trãi sinh năm 1380 , người làng Nhị Khê, huyện Thường Phúc, tỉnh Hà Đông, hiệu Ức Trai. Cha là Nguyễn phi Khanh , làm quan dưới đời nhả Hồ. Khi nhà Minh xâm lăng nước ta, Hồ qúy Ly và các quan trong đó có cha ông bị bắt đưa về Tàu. Nguyễn Trãi theo tiễn cha tới Ải Nam Quan. Trở về, Nguyễn Trãi đã vâng lời cha, vào Lam Sơn phò Lê Lợi. Ông thuyết phục Lê Lợi dùng nhân nghĩa đối với tướng sĩ, dùng công tâm để lấy thành. Nguyễn Trãi cho dùng mật viết lên lá rừng câu :" Lê Lợi vi quân, Nguyễn Trãi vi thần " để thu phục nhân tâm. Lê Lợi phong cho ông chức Tuyên Phụng Đại phu thừa chỉ học sĩ Hàn Lâm viện . Nguyễn Trãi đưa ra nhiều chiến lược sách lược rất tinh thông cho Lê Lợi . Năm 1424, ông thuyết phục được tướng nhà Minh ở Nghệ An xin hàng. Từ đó quân ta có khí thế, chiến thắng nhiều nơi, đánh đuổi quân Minh về Tàu. Năm 1427, Lê Lợi tổ chức hội thề Đông Quan (Thăng Long) tha cho quân Minh về nước theo lời bàn nhân nghĩa của Nguyễn Trãi. Bình định Vương dẹp xong giặc Minh, sai ông Nguyễn Trãi làm tờ báo cáo cho thiên hạ biết . Tờ " Bình Ngô Đại Cáo " là một bản văn chương rất có giá trị trong đời Lê. Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi Hòang đế, phong cho Nguyễn Trãi tước Quan Phục Hầu. Nhưng hai năm sau, vua nghe theo nịnh thần đưa ông đi an trí ở Côn sơn. Mãi đến năm 1434, sau khi vua Lê Thái Tổ (Lê Lợi) băng hà, vua Lê Thái Tông lên ngôi, cho vời Nguyễn Trãi về phục chức cũ. Ông khuyên nhà vua lấy nhân nghĩa làm gốc trị dân. Đồng thời ông hăng hái đề nghị cải tổ xã hội, xây dựng nền giáo dục quốc âm và soạn thảo văn hiến dân tộc. Chẳng bao lâu bọn quần thần tham ô nhũng lạm lại tìm cách ngăn cản phá hoại, quốc sách của ông không thực hiện được, ông chán nản xin về ẩn ở Côn Sơn. Năm 1442, vua đi tuần du ghé thăm Nguyễn Trãi ở Côn sơn, Khi vua rời Côn sơn, người thiếp của ông là Nguyễn thị Lộ theo hộ giá vua đến Lệ Chi viên, vua ngã bệnh băng hà. Thị Lộ bị vu oan giết vua và Nguyễn Trãi bị tru di tam tộc. |
|
